اعتبارات عمرانی بخش آموزش عالی و مراکز پژوهشی وابسته در لایحه بودجه سال 1389 کل کشور

اشاره: هزينه‌هاي بخش آموزش‌عالي به‌عنوان متولي «امر آموزش در سطوح عالي» و «تأمین و تربيت نيروي انساني متخصص در مقاطع و رشته‌هاي مختلف»، نوعي سرمايه‌گذاري راهبردي محسوب مي‌شود. منابع تأمین اين هزينه‌ها عبارت‌اند از: كمك دولت از محل درآمدهاي عمومي، درآمدهاي اختصاصي دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های آموزش‌عالي و تسهيلات سيستم بانكي. در اين گزارش وضعيت توزيع اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های آموزش عالي و پژوهشي تحت پوشش وزارتخانه‌هاي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در لايحه بودجه سال 1389 در مقايسه با ابلاغ اعتبارات مصوب سال‌جاري مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

بررسي اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي بخش آموزش عالي و مراكز پژوهشي وابسته در قانون بودجه سال 1388 و لايحه پيشنهادي سال 1389 به تفکيک وزارتخانه

با توجه به بررسي‌هاي به عمل آمده و مطابق با ارقام مندرج در جدول شماره يك ملاحظه مي‌شود مجموع اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي بخش آموزش عالي و مراكز پژوهشي لايحه بودجه سال 1389 به ميزان 7044 ميليارد ريال شامل 5632 ميليارد ريال اعتبارات وزارت علوم، تحقيقات و فناوري (برابر 80 درصد کل اعتبار) و مبلغ 1411 ميليارد ريال اعتبارات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (برابر20 درصد کل اعتبار) به ترتيب در قالب 281 و 129 طرح مستقل توزيع شده است.

بررسي رشد اعتبارات ذيل وزارت علوم، تحقيقات و فناوري نشان مي‌دهد، در لايحه بودجه سال 1389 با 9/4 درصد رشد نسبت به سال‌جاري از 5370 ميليارد ريال به 5632 ميليارد ريال افزايش يافته در حالي که در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با رشد 1/30 درصدي شاهد افزايش اعتبارات تا سقف 1411 ميليارد ريال هستيم.

در مجموع دو وزارتخانه یادشده، اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي با رشدي معادل 1/9 درصد از 6455 ميليارد ريال اعتبار مصوب سال‌جاري به 7044 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

بررسي اعتبارات رديف‌هاي در اختيار ستاد وزارتخانه‌هاي یادشده بيان‌کننده رشد3/53 درصدي اعتبارات لايحه بودجه سال آتي در مقايسه با اعتبار مصوب سال‌جاري و در قالب 24طرح متمركز با اعتباري بالغ بر 1199 ميليارد ريال بوده و اين در حالي است که اعتبارات ذيل دانشگاه‌ها، مؤسسه‌ها و مراکز آموزش عالي و پژوهشي در قالب 386 طرح مستقل با رشد 3 درصدي تا سقف 5845 ميليارد ريال افزايش يافته است.

همچنين ملاحظه مي‌شود که سهم اعتبارات متمرکز در اختيار وزارت علوم، تحقيقات و فناوري با رشدي معادل 1/72 درصد از 10درصد کل اعتبارات سال‌جاري، به 17 درصد کل اعتبارات درارتباط با وزارتخانه مزبور افزايش يافته است.

بررسي اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي بخش آموزش عالي و مراكز پژوهشي وابسته در قانون بودجه سال 1388 و لايحه پيشنهادي سال 1389 به تفکيک فصل

چنانکه در جدول شماره 2 ملاحظه مي‌شود در لايحه بودجه سال 1389 مجموع اعتبارات طرح‌هاي موضوع دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های آموزش عالي و پژوهشي برابر 7044 ميليارد ريال است که از نظر فصول اعتباري در قالب چهار فصل «آموزش» به ميزان 6097 ميليارد ريال، «توسعه علوم و فناوري» به ميزان 643 ميليارد ريال، «تربيت‌بدني» به ميزان 198 ميليارد ريال و «فرهنگ و هنر» به ميزان 106 ميليارد ريال توزيع شده است.

توزيع تعداد طرح‌هاي فصول چهارگانه به ترتيب نزولي شامل فصل آموزش معادل 297 طرح، فصل توسعه علوم و فناوري معادل 107 طرح ، فصل تربيت‌بدني معادل 4 طرح و فصل فرهنگ و هنر معادل 2 طرح است.

همچنين ملاحظه مي‌شود که بيشترين و کمترين درصد رشد اعتبارات فصول لايحه بودجه سال 1389 نسبت به ابلاغ سال‌جاري به طور تقريبي مربوط به فصول تربيت‌بدني (69 درصد) و توسعه علوم و فناوري (منفي 2 درصد) است.

در وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، بيشترين و کمترين درصد رشد اعتبارات فصول لايحه بودجه سال 1389 نسبت به ابلاغ سال‌جاري به‌طور تقريبي مربوط به فصول تربیت‌بدنی (83 درصد) و توسعه علوم و فناوري (منفي 14 درصد) است.

به‌طور مشابه در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، بيشترين و کمترين درصد رشد اعتبارات فصول لايحه بودجه سال 1389 نسبت به ابلاغ سال‌جاري به‌طور تقريبي مربوط به فصول تربیت‌بدنی (53 درصد) و فرهنگ و هنر ( 10 درصد) است.

بررسي فصول اعتباري طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي بخش آموزش عالي و مراكز پژوهشي وابسته در قانون بودجه سال 1388 و لايحه پيشنهادي سال 1389 به تفکيک نوع طرح

اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های آموزش عالي و پژوهشي در قالب طرح‌هاي «تأمین فضاهاي آموزشي و كمك آموزشي» با ماهيت «مطالعه، احداث، تكميل، تملك اراضي، محوطه‌سازي و تأسيسات زيربنايي» و «تعميرات اساسي و خريد تجهيزات ماشين‌آلات آموزشي و كمك آموزشي» منظور می‌شود. در ادامه به بررسي تفصيلي توزيع فصول مربوط مي‌پردازيم.

طرح‌هاي تأمین فضاهاي آموزشي و كمك آموزشي

با توجه به بررسي‌هاي به عمل آمده و بنابر ارقام مندرج در جدول شماره 3 ملاحظه مي‌شود كه اعتبارات موضوع طرح‌هاي یادشده در وزارت علوم، تحقيقات و فناوري شامل 142 طرح بوده و با رشد اعتباري معادل 3/27 درصد نسبت به اعتبار مصوب سال‌جاري تا سقف 4771 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

بررسي مشابه در حوزه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بيان‌کننده آن است كه اعتبارات طرح تأمین فضا‌هاي آموزشي و كمك آموزشي در قالب 53 طرح مستقل و با رشد معادل 7/44 درصد نسبت به اعتبار مصوب سال‌جاري تا سقف 1042 ميليارد ريال در لايحه سال آتي افزايش يافته است.

مجموع اعتبارات طرح‌هاي تأمین فضاهاي آموزشي و كمك آموزشي در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي در قالب 195 طرح مستقل و در فصول چهارگانه توزيع شده به نحوي كه ميزان اعتبارات یادشده از 4468 ميليارد ريال در سال‌جاري با رشدي معادل 1/30 درصد به 5813 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

ملاحظه مي‌شود، بيشترين و كمترين ميزان رشد اعتبارات در طرح‌هاي تأمین فضاهاي آموزشي و كمك آموزشي، مربوط به فصول تربیت‌بدنی و آموزش بوده به نحوي كه مجموع اعتبارات یادشده به ترتيب با رشدي معادل 8/79 و 2/26 درصد تا سقف 168 و 5190 ميليارد ريال افزايش يافته است.

طرح‌هاي تعميرات اساسي و خريد تجهيزات ماشين‌آلات آموزشي و كمك آموزشي

همانگونه كه در جدول شماره 4 ملاحظه می‌شود اعتبارات موضوع طرح‌هاي تعميرات اساسي و خريد تجهيزات آموزشي و كمك آموزشي در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي ذيل وزارت علوم، تحقيقات و فناوري شامل 139 طرح مستقل است. اعتبارات یادشده با رشد منفي 9/46 درصد از 1623 ميليارد ريال در سال‌جاري به 862 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 كاهش يافته است.

بررسي مشابه در اعتبارات ذيل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نشان مي‌دهد اعتبارات 76 طرح مستقل اين حوزه با رشدي معادل 2/1 درصد نسبت به اعتبار سال‌جاري تا سقف 369 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

به‌رغم رشد اعتبارات طرح‌هاي یادشده در فصول تربیت‌بدنی و فرهنگ و هنر به ميزان 1/25 و 4/10 درصد، ملاحظه مي‌شود مجموع اعتبارات طرح‌هاي یادشده در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي در قالب 215 طرح مجزا با رشد منفي 1/38 درصد از 1987 ميليارد ريال اعتبار ابلاغي سال‌جاري به 1231 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 تقليل يافته است.

نكته قابل تأمل در ارتباط با كاهش رشد اعتبارات مزبور آن است كه در سال‌جاري مبلغ 1080 ميليارد ريال به‌عنوان كمك يك نوبتي برای تجهيز دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي در سرجمع اعتبارات دستگاه‌هاي اجرايي منظور شد (اعتبارات موضوع طرح به شماره طبقه‌بندي 30146463) و با ملحوظ کردن اعتبار یادشده، رشد اعتباري طرح‌هاي تعمير و تجهيز در لايحه بودجه سال 1389 نسبت به ابلاغ اعتبارات سال‌جاري معادل منفي 9 درصد برآورد می‌شود.

بررسي اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي ذيل وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

همانگونه كه در جدول شماره 5 بيان شده است ارقام پيشنهادي لايحه طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي سال 1389 ستاد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري نشان مي‌دهد كه مجموع اعتبارات این وزارتخانه از 559 ميليارد ريال در سال‌جاري با رشدي معادل 1/72 درصد به 961 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

در اين ارتباط اعتبارات طرح‌هاي «تأمین فضاهاي آموزشي و كمك آموزشي» دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي تحت پوشش این وزارتخانه كه داراي ماهيت «احداث، تكميل، محوطه‌سازي و تأسيسات زيربنايي» هستند، با 2/21 درصد رشد از 3348 ميليارد ريال اعتبار ابلاغي سال‌جاري به 4059 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال آتي افزايش يافته است.

همچنين اعتبارات طرح‌هاي «تعميرات اساسي و خريد تجهيزات و ماشين‌آلات» دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي تحت پوشش وزارتخانه مزبور از 1463 ميليارد ريال در سال 1388 با 2/58 درصد رشد منفي به 612 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 كاهش يافته است. همانطور كه يادآوري شد، با لحاظ کردن اعتبارات يك نوبتي موضوع طرح به شماره طبقه‌بندي 30146463 برای خريد تجهيزات در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي در سال‌جاري، كاهش رشداعتبارات یادشده برابر منفي 3 درصد برآورد می‌شود.

به‌طور كلي مجموع اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي ذيل وزارت علوم، تحقيقات و فناوري از 5370 ميليارد ريال اعتبار ابلاغي سال‌جاري با رشدي معادل9/4 درصد به 5632 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

بررسي اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي ذيل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

با توجه به بررسي‌هاي به عمل آمده و ارقام مندرج در جدول شماره 6، ارقام پيشنهادي لايحه طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي سال 1389 بخش آموزش وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نشان مي‌دهد كه مجموع اعتبارات ستادي این وزارتخانه از 224 ميليارد ريال اعتبار ابلاغي سال‌جاري با رشدي معادل 3/6 درصد به 238 ميليارد ريال در لايحه سال 1389 افزايش يافته است.

در اين ارتباط اعتبارات طرح‌هاي «تأمین فضاهاي آموزشي و كمك آموزشي» دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي تحت پوشش این وزارتخانه كه داراي ماهيت «احداث، تكميل، محوطه‌سازي و تأسيسات زيربنايي» هستند، با 1/49 درصد رشد از 615 ميليارد ريال اعتبار ابلاغي سال‌جاري به 916 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال آتي افزايش يافته است.

همچنين اعتبارات طرح‌هاي «تعميرات اساسي و خريد تجهيزات و ماشين‌آلات» دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي تحت پوشش این وزارتخانه از 247 ميليارد ريال در سال 1388 با 3/4 درصد رشد به 257 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

به‌طور كلي مجموع اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي ذيل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي از 1085ميليارد ريال اعتبار ابلاغي سال‌جاري با رشدي معادل 1/30 درصد به 1411 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

بررسي اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي به تفكيك نوع طرح

همانگونه که در جدول شماره 7 ملاحظه مي‌شود، اعتبارات طرح‌هاي تأمین فضاهاي آموزشي و كمك آموزشي در لايحه بودجه سال 1389 در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي ذيل وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در قالب 142 طرح مستقل و با رشد اعتباري معادل 3/27 درصد تا سقف 4771 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

به‌طور مشابه بررسي اعتبارات طرح‌هاي تعميرات اساسي و خريد تجهيزات ماشين‌آلات آموزشي و كمك آموزشي در لايحه بودجه سال 1389 نشان مي‌دهد كه در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي ذيل وزارتخانه یادشده تعداد 139 طرح مستقل با رشد اعتباري منفي 9/46 درصد تا سقف 862 ميليارد ريال كاهش يافته است.

بررسي اعتبارات طرح‌هاي تأمین فضاهاي آموزشي و كمك آموزشي لايحه بودجه سال 1389 در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي ذيل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در قالب 53 طرح مستقل و با رشد اعتباري معادل 7/44 درصد تا سقف 1042 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

به‌طور مشابه بررسي اعتبارات طرح‌هاي تعميرات اساسي و خريد تجهيزات ماشين‌آلات آموزشي و كمك آموزشي در لايحه بودجه سال 1389 نشان مي‌دهد كه در دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي ذيل وزارتخانه مزبور تعداد 76 طرح مستقل با رشد اعتباري 2/1درصد تا سقف 369 ميليارد ريال افزايش يافته است.

به طور كلي بررسي اعتبارات طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي بيان‌کننده آن است كه 195 طرح تأمین فضاهاي آموزشي و كمك آموزشي با رشدي معادل 1/30 درصد نسبت به ابلاغ اعتبار سال‌جاري تا سقف 5813 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است در صورتي كه 215 طرح مجزاي تعميرات اساسي و خريد تجهيزات با اعتبار ابلاغي معادل 1987 ميليارد ريال در سال‌جاري و رشد منفي 1/38 درصد در لايحه بودجه سال 1389 به 1231 ميليارد ريال تقليل يافته است.

همچنين در حالت كلي اعتبار 410 طرح تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي با رشدي معادل 1/9درصد نسبت به ابلاغ سال‌جاري تا سقف 7044 ميليارد ريال در لايحه بودجه سال 1389 افزايش يافته است.

پروژه‌هاي جديد طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي بخش آموزش عالي در لايحه پيشنهادي بودجه سال 1389 به تفكيك دستگاه‌هاي اجرايي

هر سال با شروع فرآيند تهيه و تنظيم بودجه كل كشور، پيشنهاد‌ها و تقاضا‌هاي دستگاه‌هاي اجرايي و ساير مراجع ذي‌ربط براي تصويب اجراي پروژه‌هاي جديد عمراني در ضمن بودجه به معاونت ارایه مي‌شود. براساس ماده 32 قانون برنامه چهارم توسعه و آيين‌نامه اجرايي آن درج طرح‌هاي تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي جديد در لايحه بودجه تنها براساس تأييد گزارش‌هاي توجيهي فني، اقتصادي و زيست‌محيطي و با اطمينان از حصول منابع مورد نياز براي اجراي آنها انجام مي‌شود.

در فرآيند تنظيم لايحه بودجه سال 1389 با تأكيد بر هرچه منطقي‌تر کردن هزينه واحد اجراي طرح‌هاي جديد و به‌منظور امكان بهره‌برداري پروژه‌هاي موردنظر در زمان قابل قبول، نسبت به تأييد افزايش زيربناي 20 طرح به ميزان 129450 مترمربع و ايجاد 2 طرح جديد با زيربنايي معادل 14400 مترمربع اقدام شد. به‌طور کلي تعداد 22 پروژه جديد با مجموع 143850 مترمربع زيربنا در قالب طرح‌هاي تأمین فضاهاي آموزشي و کمک آموزشي در لايحه بودجه سال 1389 پيش‌بيني شده است (جدول شماره 8).

*کارشناسان دفتر بودجه سرمایه‌ای