 |
||
|
رییس مرکز آمار ایران: مرکز آمار ایران متولی بهنگامسازی اطلاعات پایگاه اطلاعات اقتصادی خانوار است |
||
|
طرح هدفمندکردن یارانهها پس از جمعآوری اطلاعات آماری مردم در پایگاه اطلاعات
اقتصادی خانوار و پردازش این اطلاعات و کنترل آنها با بانکهای اطلاعاتی موجود،
اجرا میشود. قرار بر این است که مرکز آمار ایران با همکاری وزارت رفاه و تأمین
اجتماعی، کار بهنگامسازی این اطلاعات را انجام دهند. دکتر محمد مدد رییس مرکز آمار
ایران، در گفتوگو با «هفتهنامه برنامه» به بیان کاربردهای پایگاه اطلاعات اقتصادی خانوار و ویژگیهای آن چیست و محتوای آن چه مواردی را در برمیگیرد؟ ایجاد بانک اطلاعاتی کامل از اطلاعات خانوارها بوده که با استفاده از سیستم کدملی سرپرست و اعضای خانوار، امکان ارتباط موقت و دایمی با پایگاههای اطلاعاتی سایر دستگاههای اجرایی فراهم شده است. یکی از مهمترین کاربردهای این پایگاه شناسایی دقیق طبقهبندی و جایگاه خانوار به لحاظ درآمدی و تعیین جامعه هدف برای پوشش طرح هدفمندی یارانهها است. این پایگاه شامل خصوصیات اجتماعی و اقتصادی هر یک از خانوارهای مشارکتکننده در طرح از قبیل وضع سواد، اشتغال، تملک اموال سرمایهای و غیرمنقول (ملک و...)، خودرو، وضعیت پرداخت وامهای خانوار و نحوه تصرف واحد مسکونی، درآمد سایر اعضای خانوار به غیر از سرپرست و امکان تحت حمایت بودن همه اعضای خانوار توسط سازمانهای حمایتی است. مرکز آمار ایران در خصوص شناسایی اقشار و گروههای هدف چه مراحلی را پشت سرگذاشته است؟ برای شناسایی خانوارهای هدف مراحلی از جمله: انجام مطالعات اولیه و طراحی اقلام و پرسشنامه طرح، اجرای مرحله جمعآوری اطلاعات شامل آموزش، سازماندهی و استخراج اطلاعات، راستیآزمایی اطلاعات با پایگاههای اطلاعاتی سایر دستگاهها، تهیه مدل آماری تعیین طبقه درآمدی خانوارها، خوشهبندی خانوارها در فایل دهکهای درآمدی، آمادهسازی امکانات نرمافزاری و سختافزاری برای مرحله اطلاعرسانی نتایج طرح و هماهنگی با سایر دستگاهها برای اجرای مرحله پایانی طرح، طی شده است. ارتباط مرکز آمار ایران با وزارتخانههای مرتبط بهویژه وزارت رفاه و تأمین اجتماعی در خصوص بهنگامسازی و راستیآزمایی اطلاعات به چه صورت است؟ مرکز آمار ایران متولی بهنگامسازی اطلاعات پایگاه اطلاعات اقتصادی خانوار است، بنابراین بسترهای لازم را برای ایجاد پایگاه آماری قابل اتصال به سایر پایگاههای اطلاعاتی فراهم کرده و در این راستا، طی مراحل راستیآزمایی با دریافت اطلاعات مرتبط نسبت به اصلاح اطلاعات موجود در پایگاه اقدام کرده است. همچنین با هماهنگی انجام شده در جلسات مشترکی با وزارت رفاه و تأمین اجتماعی، زیرساختهای لازم برای مرحله اطلاعرسانی و اصلاح اطلاعات خانوار یا دریافت پرسشنامه خانوارهای بهجامانده از مرحله قبلی طرح، طراحی و برای اجرا به وزارت رفاه سپرده شده است. در واقع وزارت رفاه و تأمین اجتماعی بهعنوان متولی اصلی طرح هدفمندکردن یارانهها در کشور نقش بسزایی در ادامه این کار به عهده دارد و جلسات متعددی بهصورت مشترک با مرکز آمار ایران برگزار کرده است. همچنین با حفظ اصل محرمانه بودن، اطلاعات موردنیاز برای اجرای مراحل بعدی طرح در اختیار این وزارتخانه قرار میگیرد تا برنامهریزی لازم برای مرحله اجرایی اصلاح اطلاعات توسط وزارت رفاه میسر شود. برای انجام مراحل بعدی طرح، درخصوص رفع مغایرتها، جمعآوری اطلاعات خانوارهای ثبتنام نکرده و ... وزارت رفاه و تأمین اجتماعی و مرکز آمار ایران چه تعاملی به لحاظ وظایف داشتهاند؟ در جلسههای مشترک وزارت رفاه و تأمین اجتماعی، وزارت امور اقتصادی و دارایی و مرکز آمار ایران، توزیع اقدامهای لازم برای مراحل بعدی طرح به این ترتیب بوده است که در زمینه رفع مغایرتها وزارت رفاه و تأمین اجتماعی وظایف تهیه شیوهنامه رفع مغایرت، ثبت تغییرات اطلاعاتی خانوار در فرم الکترونیکی با هماهنگی مرکز آمار ایران، دریافت مدارک و مستندات از سرپرست خانوار و کنترل آنها، انتقال الکترونیکی اطلاعات به مرکز آمار ایران و بایگانی مدارک و مستندات را برعهده دارد. وظایف مرکز آمار ایران نیز در این زمینه عبارت است از: اطلاعرسانی درخصوص وضعیت اطلاعات اقتصادی خانوار از طریق اینترنت، دریافت الکترونیکی اطلاعات جدید و تغییرات، خانوارها و خوشهبندی خانوارها براساس اطلاعات به روز شده و اعلام نتایج حاصل به وزارت رفاه و تأمین اجتماعی. فرآیند بعدی، جمعآوری اطلاعات خانوارهای ثبتنام نکرده، است. در این فرآیند، تهیه و توزیع فرم اطلاعات اقتصادی خانوارها (مشابه فرم سفید مورد استفاده در مرحله اول)، ایجاد سایت ثبتنام خانوارها، تکمیل فرم ثبتنام توسط سرپرست خانوار، امضای فرم تکمیل شده و ارایه به کارگزاری توسط سرپرست خانوار، بررسی و دریافت مدارک و مستندات و تأیید فرم توسط کارگزاری، ثبت اطلاعات خانوار در فرم الکترونیکی، انتقال الکترونیکی اطلاعات به مرکز آمار ایران و بایگانی مدارک و مستندات، برعهده وزارت رفاه و تأمین اجتماعی بوده و مرکز آمار ایران وظایف دریافت الکترونیکی اطلاعات خانوارهای جدید و وارد کردن آنها در خوشهبندی جدید دهکها و اعلام نتایج حاصل به وزارت رفاه و تأمین اجتماعی را عهدهدار است. در مرحله اعتراض به دهک و خوشه، وظایف وزارت رفاه و تأمین اجتماعی عبارتاند از: تهیه شیوهنامه رسیدگی به اعتراضها، دریافت اعتراضها و مدارک و مستندات مربوط و کنترل آنها توسط کارگزاری، انتقال الکترونیکی اطلاعات مربوط به اعتراضهای تأیید شده به مرکز آمار ایران و بایگانی مدارک و مستندات. وظایف مرکز آمار ایران نیز در این زمینه شامل مواردی مانند دریافت الکترونیکی اطلاعات مربوط به اعتراضهای تأیید شده و بهروزرسانی وضعیت اطلاعات اقتصادی و خوشهبندی خانوارها براساس اعتراضهای تأیید شده، میشود. نحوه اصلاح اطلاعات اقتصادی خانوار و بهنگامسازی آن چگونه است و کارکرد آن برای طرح هدفمندکردن یارانهها چیست؟ برای خانوارهای بهجامانده، خانوارهای نیازمند به اصلاح اطلاعات یا خانوارهایی که دارای تغییرات در اطلاعات خانواری خود هستند، دفاتر تعیین شده توسط وزارت رفاه و تأمین اجتماعی در سراسر کشور که از طریق رسانههای گروهی نام و نشانی آنها اعلام خواهد شد، موظف به ارایه خدمت در مهلت مقرر هستند که با دستهبندی مراجعه خانوارها براساس بعد خانوار طی مدت حداکثر یک ماه، صورت خواهد پذیرفت. در صورتی که خانوارها به نتایج خوشهبندی خود اعتراض داشته باشند، میتوانند با در دست داشتن اسناد و مراجعه به این پایگاهها، اطلاعات خود را اصلاح کنند. همچنین خانوارهای بهجا مانده از مرحله قبل نیز با در دست داشتن مدارک موردنیاز برای ثبت اطلاعات خانوار خود مراجعه خواهند کرد. در این مرحله، پس از اصلاح اطلاعات و دریافت اطلاعات از خانوارها، نسبت به خوشهبندی خانوارهای جدید اقدام میشود و ضمن تکمیل و بهنگامسازی و اصلاح اطلاعات موجود، جامعه هدف طرح بهصورت دقیقتری مورد شناسایی قرار میگیرند. معیار طبقهبندی افراد در این طرح چیست و ممکن است این طرح با چه مشکلاتی در زمینه اجرا روبهرو باشد و برای رفع مشکلات احتمالی چه اقدامهایی انجام میشود؟ معیار طبقهبندی افراد میزان سطح درآمد خانوارها است که از طریق استفاده از مدل آماری طراحی شده و مبتنی بر اطلاعات اظهار شده توسط خانوارها صورت میپذیرد. مهمترین مسأله در شناسایی خانوارها برای اجرای این طرح و در سالهای آتی، بهنگام شدن پایگاههای اطلاعاتی سایر دستگاهها و ارتباط مستمر و تنگاتنگ آنها با پایگاه اطلاعاتی طرح است که بهصورت همزمان و مستمر امکان طبقهبندی خانوارها در آن وجود داشته باشد و با اتصال به سایر پایگاهها، دقت راستیآزمایی در آن افزایش یابد. همچنین تسری استفاده از کدملی در تمام فرآیندهای اداری، حقوقی و مالی میتواند تضمینکننده موفقیت بیشتر این پایگاه در آینده باشد. چه اطلاعات آماری در پایگاه اطلاعات اقتصادی خانوار جمعآوری میشود و نحوه پردازش این اطلاعات چگونه خواهد بود و آیا دهکهای درآمدی شناسایی شدهاند تا بر مبنای آن پرداختها صورت بگیرد؟ اطلاعات اجتماعی و اقتصادی خانوارها شامل سطح سواد، وضعیت اشتغال، وضعیت درآمد، وضعیت تملک واحدهای مسکونی و غیرمسکونی، وضعیت تملک خودروی سواری، اخذ وامهای بانکی، نحوه تملک واحد مسکونی در اختیار (اجارهنشینی و...) و نحوه وابستگی به حمایت سازمانها و نهادهای حمایتی، جزء اصلیترین اطلاعات دریافتی از خانوارهاست که براساس کد شناسایی ملی صورت میپذیرد. براساس اطلاعات موجود و با استفاده از مدلهای آماری به کار گرفته شده، طبقهبندی خانوارها به دهکهای درآمدی و خوشههای یک، 2 و 3 صورت پذیرفته و آماده اطلاعرسانی به مردم و دولت برای اجرای مراحل بعدی طرح و افتتاح حسابهای بانکی برای افراد مشمول هستیم. یادآوری میکنم، مهمترین شاخصهایی که در ارزیابی طبقهبندی درآمد خانوارها از آن بهرهگیری شده، عبارت است از: سواد و تحصیلات سرپرست خانوار، تعداد افراد شاغل در خانوار، قیمت خودروی در اختیار خانوار، میزان اقساط ماهیانه خانوار بابت وامهای مأخوذه، قیمت مسکن مورد تملک اعضای خانوار و میزان اجاره بها برای افراد مستأجر که در قالب یک مدل آماری برای برآورد درآمد خانوار مورد استفاده قرار گرفتهاند. |
||
پایگاه اطلاعات اقتصادی خانوار و ویژگیهای آن پرداخته و محتوای آنها را برشمرده و
مراحل انجام کار در این مرکز و اقدامهایی را که بهطور مشترک و با همکاری وزارت
رفاه و تأمین اجتماعی انجام میشود، تشریح کرده است. مشروح گفتوگو با رییس مرکز
آمار ایران را میخوانید.