فرآوری روزانه 1707 هزار بشکه نفت‌خام و میعانات گازی در سال 1388

اشاره: شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران به‌عنوان یکی از شرکت‌های فرعی شرکت ملی نفت ایران در تاریخ 27/12/1370 به‌صورت شرکت سهامی خاص تأسیس شده است. این شرکت وظیفه تولید فرآورده‌های نفتی، فروش داخلی، صادرات و در صورت نیاز، واردات آنها را به‌عهده دارد. همچنین اجرای طرح‌های توسعه تولید و توزیع فرآورده‌های نفتی به‌عهده این شرکت است (شرکت مزبور شامل 13 شرکت فرعی است). تولید فرآورده‌های نفتی از طریق 9 شرکت پالایش نفت و توزیع فرآورده‌ها در داخل کشور از طریق شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی انجام می‌شود، انتقال نفت‌خام از مبادی تولید به محل شرکت‌های پالایش نفت و همچنین انتقال فرآورده‌های نفتی به مبادی اولیه مصرف توسط شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت عملیاتی می‌شود.

همانگونه که ارقام جدول شماره 2 نشان می‌دهد، جمع ظرفیت اسمی خوراک شرکت‌های پالایش نفت، 1425 هزار بشکه در روز (نفت خام و میعانات گازی) تعیین شده است. بیشترین مقدار ظرفیت با 350 هزار بشکه مربوط به شرکت پالایش نفت آبادان و کمترین آن با 15 هزار بشکه متعلق به شرکت پالایش نفت کرمانشاه است. در سال‌های 1386 و 1387 و طبق پیش‌بینی‌ سال 1388 بیشترین خوراک دریافتی (پالایش شده) مربوط به شرکت پالایش نفت آبادان و کمترین آن متعلق به شرکت پالایش نفت کرمانشاه است، خوراک پالایش‌شده توسط صنعت پالایش کشور در سال 1386، 1658 و در سال 1387، 1677 هزار بشکه در روز بوده است و پیش‌بینی می‌شود در سال 1388، 1707هزار بشکه نفت‌خام و میعانات گازی پالایش و به فرآورده‌های نفتی تبدیل شود.

خوراک پالایش شده در سال 1387 نسبت به سال 1386، 1/1 درصد رشد داشته است و پیش‌بینی می‌شود خوراک پالایشی در سال 1388، نسبت به سال 1387، 8/1 درصد رشد داشته باشد که دلایل این رشد به‌طور عمده مربوط به افزایش ظرفیت شرکت پالایش نفت بندرعباس است. همچنین عملکرد خوراک دریافتی (پالایش شده) سال 1387 نسبت به هدف بودجه مصوب همان سال 1/0 درصد کاهش نشان می‌دهد که این مقدار انحراف، طبیعی محسوب می‌شود.

در بخش تولید فرآورده‌های نفتی از بین فرآورده‌های تولیدشده در سال 1386 روزانه 45 میلیون لیتر و در سال 1387 روزانه 5/44 میلیون لیتر بنزین توسط شرکت‌های پالایش نفت تولید شده و پیش‌بینی تولید این فرآورده‌ در سال 1388، حدود 5/45 میلیون لیتر در روز است. در مقابل، مصرف این فرآورده در سال‌های یادشده به ترتیب 5/64 ، 9/66 و پیش‌بینی بودجه‌ای آن در سال 1388 با احتساب ذخیره‌سازی لازم 5/74 میلیون لیتر در روز است که تفاوت آن از طریق واردات تأمین می‌شود. باید گفت که تولید و مصرف نفت سفید در کشور به‌تقریب برابر است. درخصوص نفت گاز نیز باید گفت در سال 1386، 5/81 و در سال 1387 حدود 85 میلیون لیتر در روز تولید شده است و پیش‌بینی می‌شود براساس بودجه مصوب در سال 1388 روزانه حدود 80 میلیون لیتر از این فرآورده تولید شود. مصرف فرآورده یادشده در سال 1386، حدود 90 میلیون لیتر در روز و در سال 1387حدود 92 میلیون لیتر در روز بوده و پیش‌بینی مصرف برای سال 1388، 5/94 میلیون لیتر در روز خواهد بود که تفاوت آنها از مقادیر تولید از طریق واردات تأمین می‌شود. تولید نفت‌کوره در سال‌های 1386 و 1387 به ترتیب 73 و 77 میلیون لیتر در روز بوده و پیش‌بینی تولید برای سال‌جاری 3/83 میلیون لیتر در روز است، مصرف این فرآورده در کشور با احتساب مصارف نیروگاهی در سال‌های یادشده حدود 45 میلیون لیتر در روز است که تفاوت مصرف از مقدار تولید به صادرات اختصاص می‌یابد.

تولید گاز مایع نیز در سال‌های یادشده در حدود 8 میلیون لیتر در روز و مصرف آن روزانه 11 میلیون لیتر است که تفاوت آن از طریق واردات تأمین می‌شود.

در سال 1386، با استناد به تبصره 11 قانون بودجه سال یادشده و در سال 1387 به استناد جزء 7 ماده واحده قانون بودجه سال مزبور شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران (شرکت‌های پالایش نفت) براساس ساختار بودجه خود ارزش فرآورده‌های خود را به قیمت‌های بین‌المللی به حساب درآمد خود منظور کرده‌اند. در عمل به دلیل تکلیف دولت بخشی از فرآورده‌های تولیدی به قیمت‌های تکلیفی فروخته شده است و برای تفاوت آن تا قیمت‌های بین‌المللی، با بررسی و تصویب کارگروهی (که در قوانین بودجه سنواتی به همین منظور پیش‌بینی شده است) گواهی اعتباری برای شرکت یادشده صادر می‌شود تا از طریق آن بتواند بخشی از هزینه‌های خود را (قیمت خوراک دریافتی) که با قیمت‌های بین‌المللی در بودجه آن منظور شده است، پرداخت کند. در این ارتباط در سال 1386، ارزش گواهی اعتباری یادشده 357 هزار میلیارد ریال، در سال 1387، 384 هزار میلیارد و پیش‌بینی سال 1388 در بودجه مصوب 1/172 هزار میلیارد ریال است.

مقادیر نفت‌خام خوراک پالایشگاه‌های کشور که توسط شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران به پالایشگاه‌های کشور انتقال یافته است در سال‌های 1386 و 1387 به ترتیب، 27346 و 28307 میلیون تن کیلومتر بوده و در بودجه سال 1388 کل کشور مقدار 30000 میلیون تن کیلومتر بدین‌منظور پیش‌بینی شده است. همچنین فرآورده‌های تولیدی شرکت‌های پالایش نفت که توسط خطوط لوله به مبادی اولیه مصرف منتقل شده، در سال‌های 1386 و 1387 به‌ترتیب 25138 و 27492 میلیون تن کیلومتر بوده و پیش‌بینی انتقال فرآورده در بودجه سال 1388، 26000 میلیون تن کیلومتر است.

براساس آمار موجود در حال حاضر از پنج فرآورده اصلی که شامل بنزین موتور، نفت سفید، نفت گاز، نفت کوره و گاز مایع است، کشور در فرآورده‌های، بنزین، نفت‌گاز و گازمایع نیاز به واردات دارد. مصرف نفت‌سفید به‌تقریب برابر با مقدار تولید است و مازاد نفت کوره کشور به صادرات اختصاص می‌یابد.

*کارشناس دفتر امور مجامع و بنگاه‌ها