اشاره: با عنایت به فرمایش‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی در مناسبت‌های مختلف و همچنین افق ترسیم ‌شده در سند چشم‌انداز، هدف آموزش عالی کشور در پایان گستره زمانی این سند را می‌توان به این شرح بیان داشت: «دستیابی به جایگاه اول علمی و فناوری در سطح آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) و برخوردار از دانش پیشرفته در تولید علم و فناوری با اتکا بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی».

برای دستیابی به این جایگاه در چارچوب راهبرد برنامه چهارم و سیاست‌های کلی ابلاغ‌شده از طرف مقام عظمای ولایت در تدوین برنامه پنجساله پنجم جمهوری اسلامی، همچنین زنده و نمایان نگه‌داشتن اندیشه دینی و سیاسی حضرت امام خمینی (ره) و برجسته کردن نقش آن به‌عنوان یک معیار اساسی در تمام سیاستگذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها، اهداف کلان نظام آموزش عالی کشور را می‌توان به شرح زیر بیان داشت:

- دستیابی به جایگاه دوم علمی و فناوری در منطقه و تثبیت آن در پایان برنامه پنجم.

- برنامه‌ریزی، بررسی و تدوین سیاست‌ها و اولویت‌های راهبردی در حوزه‌های آموزش عالی،‌ تحقیقات و فناوری و نظارت و ارزیابی پیشرفت امور در زمینه‌های یادشده.

- گسترش و ارتقای کیفیت آموزش‌های عالی و اهتمام نسبت به دستیابی و توسعه فناوری‌های ویژه و نو مانند نانوفناوری، زیست‌فناوری، فناوری‌های مربوط به اطلاعات و ارتباطات،‌ هوافضا، هسته‌ای، زیست‌محیطی و انرژی‌های نو.

- تقویت جنبش نرم‌افزاری و ترویج پژوهش و تقویت روحیه تحقیق و علم‌دوستی.

- تعمیق و گسترش علوم، معارف، ارزش‌های انسانی و اسلامی و اعتلای جلوه‌های هنر و زیبایی‌شناسی و میراث علمی تمدن ایرانی – اسلامی.

- افزایش کارآیی، اثربخشی و توسعه تحقیقات کاربردی و اصلاح نظام آموزشی کشور در حوزه‌های آموزش عالی و آموزش فنی و حرفه‌ای و متناسب کردن آموزش و پژوهش با نیازهای واقعی جامعه و تمهید زمینه‌های رشد مهارت‌ها و استعدادها برای ایجاد اشتغال و رفع نیازهای کشور و ارتباط مؤثر و مفید دانشگاه‌ها با صنعت و جامعه و کاربرد در بخش‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور.

- کاربردی کردن آموزش‌های عالی (دروس، پروژه‌ها، رساله‌ها و...) در راستای تأمین نیروی انسانی متخصص و متعهد مورد نیاز کشور و توسعه منابع انسانی و مدیریتی.

- ایجاد نگرش معرفتی، ارزشی و اسلامی به دانش و فناوری و تربیت نیروی انسانی کارآمد و متعهد برای مدیریت کشور بر مبنای اصول و جهان‌بینی اسلامی.

- ایجاد انگیزه در اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی وابسته در تعریف پروژه‌ها و رساله‌هایی که در مسیر حل مشکلات و برطرف کردن نیازهای واقعی صنایع و کشور و مسایل اساسی اجتماعی و فرهنگی جامعه است.

- ایجاد انگیزش در دانشجویان رشته‌ها و گرایش‌های متفاوت در پی‌گیری و شناخت مشکلات صنعتی و مسایل اجتماعی و فرهنگی جامعه و حرکت در مسیر رفع این مشکلات و مسایل.

با عنایت به موارد یادشده می‌توان گفت، وظایف مزبور در جهت آرمان‌ها و از دیدگاه اصول و ارزش‌های اعتقادی و انقلابی ملت ایران، در باب تعریف و احصای وظیفه هر دولتی با جهان‌بینی اسلامی قابل اعتنا بوده و براین مبنا می‌توان ادعا کرد که نه تنها در ساختار قوه مجریه نقش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نقش بی‌بدیلی است، بلکه در کل نظام می‌تواند از نظر اثرگذاری (نسبت به سایر وزارتخانه‌ها) بی‌نظیر یا کم‌نظیر باشد.

- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌تواند با تربیت و آموزش مدیران متخصص، متعهد و ولایت‌مدار و تقدیم آنها به صنایع و مراکز فرهنگی و اجتماعی جامعه و نیز قوای مقننه و قضایی نه تنها در برطرف کردن نیازهای صنعتی، فرهنگی و اجتماعی جامعه مؤثر باشد، بلکه نقشی بسیار اساسی در بهره‌مندی نظام از قوه مقننه و قضاییه‌ای مجرب را به عهده داشته باشد و در نتیجه نقشی بی‌بدیل در پویایی نظام اسلامی ایفا کند.

- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌تواند با مدیریتی هوشمندانه از طریق دانشگاه‌ها، دانش‌آموختگانی برای جامعه اسلامی تربیت کند كه روحیه‌ای قانون‌پذیر، نگرشی ارزشی و معنوی و گفتمانی عدالت‌خواهانه داشته باشند و به این ترتیب در استمرار انقلاب اسلامی نقش مؤثر خود را ایفا کند.

- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌تواند با ایجاد فضای مناسب در دانشگاه‌ها، در طراحی و استمرار گفتمان امام (ره) که عصاره آن عقلانیت توأم با وحی است، نقش خود را ایفا و فرهنگ انتظار را نهادینه كند و کارشناسان، مهندسان و دانش‌آموختگانی را که فرهنگ انتظار و مهدویت را با تمام وجود قبول کرده‌اند به صنعت، مراکز اقتصادی ، فرهنگی و اجتماعی جامعه تقدیم کند.

- اگر دانش‌آموختگان دانشگاه‌های ایران اسلامی با روحیه قانون‌پذیری، فرهنگ انتظار و مهدویت، گفتمان انقلاب و امام (ره)، پس از فارغ‌التحصیلی به جامعه وارد شوند، تلاش برای حفظ آرامش خاطر و امنیت مردم ، استمرار نظم، تلاش برای توسعه سیاسی و اجتماعی و ارتقای مشارکت و حضور مؤثر در صحنه‌های متفاوت نهادینه می‌شود و پیشرفت کشور با کمترین هزینه میسر خواهد بود.

- کشور نیاز به مدیرانی دارد که نه تنها سختکوش باشند و علم و هنر مدیریت را خوب بدانند، بلکه با اصول معنوی، مهرورزی و محبت و دوستی، عشق به عدالت‌خواهی و با روحیه‌ای متأثر از فرهنگ ایثار و شهادت مدیریت خود را اعمال کنند. نقش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در تربیت کادر مؤثر برای اداره کشور و تداوم فرهنگ انقلاب بر هیچکس پوشیده نیست. آنچه درپی می‌آید بخشی از برنامه‌های كاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در دولت دهم است.

مهم‌ترین برنامه‌های پیشنهادی

با توجه به اصول و آرمان‌های انقلاب اسلامی،‌ آموزه‌های حضرت امام راحل (ره)، جهت‌گیری‌ها و منویات رهبر معظم انقلاب اسلامی، چشم‌انداز 20 ساله و ادامه برنامه چهارم و برنامه پنجم و همچنین دیدگاه‌های عدالت‌محورانه رییس‌جمهوری و شرایط و الزام‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی برهه حاضر و مطالبات شکل گرفته در طیف‌های مختلف دانشگاهی که در انتخابات ریاست جمهوری دوره دهم ثبت شد و قابل تحلیل است، بخشی از برنامه‌ها و پیشنهادها براساس شرح وظیفه ذاتی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در حوزه‌های فعالیتی به شرح زیر ارایه می‌شود.

حوزه آموزش

حوزه آموزش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به عنوان یکی از اساسی‌ترین فعالیت‌های این وزارتخانه از دیرباز دچار کاستی‌های عدیده‌ای بوده است. به‌رغم تلاش‌های صورت ‌گرفته، به‌ویژه در چهارسال اخیر، این حوزه همچنان دچار آسیب‌ها و کاستی‌هایی است که اهم آنها را می‌توان در سرفصل‌های زیر عنوان کرد:

- کم ‌توجهی به کیفیت آموزش و نبود انعطاف در برنامه‌های آموزشی.

- وجود واحدهای درسی غیرمرتبط با گرایش‌های تحصیلی دانشجویان حتی در دوره‌های تحصیلات تکمیلی.

- عدم تطابق محتوای برخی رشته‌ها و دروس دانشگاهی با نیازهای جامعه و وجود نگرش غیرکاربردی به محتوای واحدهای آموزشی برخی رشته‌ها، به‌ویژه در رشته‌های علوم انسانی. این مسأله یعنی غیرکاربردی بودن آموزش، هم در سرفصل برخی دروس مشهود است و هم در تدریس استادان که موضوع آخر به علت عدم ارتباط مدرس با حوزه کاربرد به وجود آمده است. به این ترتیب برخی محتوای آموزشی و روش تدریس حتی در دوره‌های تحصیلات تکمیلی در راستای حل مسایل و مشکلات اجتماعی،‌ فرهنگی، صنعتی و... در داخل کشور نیست.

- ناکارآمدی ملاک‌های پذیرش دانش‌آموختگی و فارغ‌‌التحصیلی در مقطع دکترا که در حال حاضر در بیشتر دانشگاه‌های کشور پذیرش مقالات چاپ‌شده در مجلات ISI از شروط اصلی آن است.

- کاستی‌های موجود در آیین‌نامه ارتقای اعضای هیأت علمی مانند مبانی امتیازهای لازم برای ارتقای اعضای هیأت علمی از استادیاری به دانشیاری و سپس استاد تمامی، مزید بر علت شده است که استادان و دانشجویان هر دو، بدون آنکه خودشان بخواهند و بدانند بیشتر به سمت حل مسایل و مشکلات صنعتی و اجتماعی کشورهای دیگر جهت‌گیری و کار کنند تا بتوانند هم دانشجو یا مدرس موفقی محسوب و هم فارغ‌التحصیل شوند یا ارتقا یابند.

- ناکافی بودن توجه به استفاده از بورس تحصیلی و کم‌رنگ شدن اعزام دانشجو به خارج.

- عدم توجه کافی به رشته‌هایی که می‌تواند راه تبدیل علم به ثروت را به دانشجویان و استادان آموزش دهد. این موضوع از این منظر مهم است که ثروت کشور باید از راه توسعه علمی به دست آید و وظیفه دانشگاه‌ها نه تنها تولید علم، بلکه آموزش تبدیل آن به فناوری و نوآوری است تا در قالب خدمات و محصولات در اختیار جامعه قرار گیرد و به ثروت تبدیل شود.

نداشتن برنامه، نبود متولی برای بحث آموزش تجاری‌سازی فناوری یکی از بزرگ‌ترین مشکلاتی است که کشور را از تبدیل علم به ثروت تا حدود زیادی محروم و تصمیم‌گیران بودجه کشور را وابسته به درآمدهای نفتی می‌کند.

 مهم‌ترین برنامه‌ها و پیشنهادها

براساس موارد یادشده و با نصب‌العین قراردادن منویات رهبر معظم انقلاب اسلامی و گفته‌های رییس‌جمهوری و در چارچوب منافع ملی، شاخص‌های زیر باید مورد بازتعریف سیستم ستادی و مدیریتی جدید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (در حوزه آموزش)، برای تحول در این بخش قرار گیرند:

- تدوین نظام آموزشی رشته‌های مختلف دانشگاهی در راستای تطابق و کاربرد در عرصه علوم و فنون مورد نیاز جامعه.

- بنای سیستم آموزش عالی بر اصل کیفیت آموزش و تقویت بنیه علمی دانشجویان.

- بازنگری در محتوای واحدهای دانشگاهی، به‌ویژه در دوره تحصیلات تکمیلی و استفاده از علوم و تجهیزات روز در ارایه دروس و استفاده از فناوری‌های نوین آموزشی.

- دایرکردن رشته‌های خاص و کاربردی با استفاده از ظرفیت‌ منطقه‌ای و جغرافیایی.

- عمومی و فراگیر کردن نظام آموزش عالی با استفاده از سیستم‌های آموزش از راه دور و نیمه حضوری، آموزش‌های عالی آزاد و حرفه‌ای و دانشگاه‌های مجازی.

- به‌کار‌گیری اعضای هیأت علمی جدید در راستای تنوع بخشی و ایجاد زمینه‌های جدید آموزشی و پژوهشی.

- استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای توسعه دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی.

- تدوین برنامه‌های آموزشی و واحدهای درسی لازم،‌ برای ایجاد رشته‌های«آینده پژوهی» ، «تولید ثروت» و...، در راستای امکان فراگیری هنر تبدیل علم به ثروت و تجاری‌سازی فناوری.

- تعریف سازوکار مناسب در ارزیابی آموزشی دانشجویان با توجه به رشته‌های تحصیلی.

- ایجاد و توسعه رشته‌های مربوط به بانوان و برنامه‌ریزی برای جذب دختران به این رشته‌ها مانند رشته‌های خانواده، مطالعات زنان و...

- تأسیس و راه‌اندازی مرکز آموزشی و پژوهشی و نظریه‌پردازی در زمینه اقتصادی، مالی، سیاسی و مدیریت با رویکرد مبتنی بر مبانی اسلامی و بومی و مسلط بر دانش غربی با استفاده از ظرفیت‌ها، قابلیت‌ها و استعدادهای موجود در کشور.

حوزه پژوهش

اهم کاستی‌ها در حوزه پژوهش در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و...) را می‌توان به صورت اختصار در سرفصل‌های زیر آورد:

- کاربردی نبودن محتوای پایان‌نامه‌های دانشگاهی در بسیاری از موارد و نبود تناسب لازم بین محتوای پژوهش‌های تعریف شده در سطح تحصیلات تکمیلی ( به‌ویژه دوره دکترا ) با نیازهای واقعی کشور.

- عدم ارتباط اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها با محیط‌های کاری و مراکز تحقیقاتی.

- عدم استقبال حوزه‌های کاربردی و مراکز تحقیقاتی آنها از دانشگاه و دانشگاهیان.

- نمادین بودن ارتباط دانشگاه با حوزه‌های کار.

- کاستی‌های موجود در آیین‌نامه ارتقای اعضای هیأت علمی از استادیاری به دانشیاری و سپس استاد تمامی به نحوی است که استادان دانشگاه بیشتر وقت خود را به مقاله‌نویسی برای پذیرش در مجلاتISI و... صرف می‌کنند و حل مشکلات داخلی فراموش می‌شود.

- نبود ساز و کار مناسب و علم کافی برای تبدیل علم به ثروت و تجاری‌سازی نتیجه تحقیقات دانشگاهی و دیربازده بودن یا عدم بازدهی فعالیت‌های تحقیقاتی از نظر مالی.

مهم‌ترین برنامه‌ها و پیشنهادها

با عنایت به موارد یادشده و در این برهه از زمان که تحقیقات و پژوهش می‌تواند در راستای اقتدار بخشیدن به کشور و کسب درآمد و همچنین کسب وجه بین‌المللی نقش مهمی ایفا کند، موارد زیر باید در حوزه پژوهش بازنگری، تعریف و تبیین شود:

- تعیین اولویت‌های تحقیقاتی کشور در مقاطع زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و درازمدت با تهیه سند راهبردی جامع نظام تحقیقاتی و پژوهشی کشور با توجه به نیازمندی‌های صنعتی، فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی- اجرایی.

- ساماندهی طرح‌های تحقیقاتی دانشگاه‌ها، پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا و جهت‌دار کردن موضوع‌های انتخابی براساس سند راهبردی نظام تحقیقاتی و پژوهشی کشور.

- توسعه زیرساخت‌های اصلی به جهت تحقق هدف یادشده در زمینه‌های اطلاع‌رسانی علمی، تقویت و ایجاد مراکز و مؤسسه‌های علمی و پژوهشی، بازبینی و تصحیح آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و روش‌های اجرایی و گسترش تحصیلات تکمیلی در کشور.

- بازنگری آیین‌نامه ارتقای اعضای هیأت علمی در راستای پررنگ‌تر شدن نقش رفع مشکلات آموزشی، فرهنگی و صنعتی کشور و همچنین تلاش برای دستیابی به ملاک‌های اختصاصی برای ارتقای اعضای هیأت علمی گروه هنر و علوم انسانی.

- نهادینه‌کردن تحقیقات مشترک بین دانشگاه‌ها، مؤسسه‌های آموزش عالی، پژوهشکده‌ها در داخل کشور و درسطح منطقه‌ای و بین‌المللی و اشاعه فرهنگ تحقیقات مشترک ملی و بین‌المللی.

- ایجاد سازوکار مناسب ارتباط صنعت و دانشگاه با بازنگری و تقویت آیین‌نامه‌ها و اصلاح ساختارها و تأمین اعتبارات پژوهشی.

- توسعه و تسریع در اطلاع‌رسانی علمی و تسهیل امکان دسترسی پژوهشگران به منابع علمی و تجهیزات تحقیقاتی.

- برقراری ارتباط تعریف‌شده، دوسویه و مؤثر با حوزه‌های علمیه و ارتقای همکاری‌های حوزه و دانشگاه و حمایت از فعالیت‌های مشترک فکری و علمی اندیشمندان حوزه و دانشگاه در حل مسایل نظری و عملی جامعه.

- روزآمد کردن دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی از نظر دسترسی به اطلاعات روز علمی جهان و استفاده از فناوری‌های نوین در آموزش و پژوهش.

- تجهیز، توسعه و به روزکردن آزمایشگاه‌ها و مراکز علمی و پژوهشی.

حوزه فناوری

سیاستگذاری لازم در ارتباط با چگونگی تبدیل علم به فناوری و سپس کاربردی‌کردن آن در تأمین نیازهای جامعه و صنعت و تجاری‌سازی فناوری از مهم‌ترین و اساسی‌ترین مراحلی است که رفع کاستی‌های آن می‌تواند کمک شایانی به پیشرفت کشور به‌ویژه در توسعه توانمندی‌ها در زمینه فناوری‌های پیشرفته و نوین، عزت و اقتدار ملت و ایجاد ثروت ملی برای جامعه کند. کاستی‌های موجود در این حوزه را می‌توان به صورت زیر تقسیم‌بندی کرد:

- عدم اهتمام کافی دانشگاه‌ها به جلب اعتماد صنعت و حوزه‌های کاربرد و در نتیجه کمبود حمایت مالی و اقتصادی برای به مرحله صنعتی رساندن فناوری‌های تولیدی دانشگاه‌ها.

- عدم اهتمام کافی دانشگاه‌ها به حل مشکلات و مسایل اصلی صنعت و محیط‌های کاربرد.

- خلأ برنامه جامع توسعه توانمندی‌ها در زمینه فناوری‌های پیشرفته و نوین و نبود سند راهبردی ملی در این خصوص.

- نبود انگیزه و ابتکار لازم در استادان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در تبدیل علم به ثروت ملی.

- وارداتی بودن برخی فناوری‌های مورد استفاده در حوزه‌های کاربرد بدون انتقال فناوری و به تبع آن ارتباط و وابستگی به مبدأ تولید فناوری.

- وجود گروه‌هایی در درون حوزه‌های کاربرد برای ایجاد شکاف بین دانشگاه‌ها و حوزه‌های کاربرد و در نتیجه وابسته نگه داشتن برخی حوزه‌های کاربرد به فناوری‌هایی با مبدأ خارجی.

 مهم‌ترین برنامه‌ها و پیشنهادها

با توجه به اینکه فناوری و تبدیل علم به ثروت و تجاری‌سازی آن می‌تواند یکی از ارکان تولید ثروت ملی باشد و به خلاقیت‌ها، خودباوری و اصل «ما می‌توانیم»‌ نمود عینی ببخشد و در استقلال کشور و پویایی نظام نقش کلیدی داشته باشد، مهم‌ترین برنامه‌ها در این حوزه را می‌توان به این صورت عنوان کرد:

- شناسایی حوزه‌های فناوری‌های نوین و نیازسنجی این فناوری‌ها برای رشد همه جانبه کشور.

- ارایه و ایجاد ساختار مناسب برای رشد مهارت‌ها و بروز استعدادهای بالقوه داخل کشور در زمینه فناوری‌های نوین و شکوفایی همه جانبه تحقیقات، فناوری‌ها و صنعت.

- تقویت و گسترش مراکز رشد به‌منظور تبدیل ایده‌ها به موضوع‌های پژوهشی و تبدیل نتایج پژوهش به فناوری.

- آینده پژوهی در حوزه علم، تحقیقات و فناوری و ارزش‌گذاری آنها به‌منظور واقع‌نگری در سیاستگذاری علمی.

- گسترش حمایت‌های هدفمند مادی و معنوی از نخبگان و نوآوران علمی و فناوری از طریق: ارتقای منزلت اجتماعی، ارتقای سطح علمی و مهارتی، رفع دغدغه خطرپذیری مالی در مراحل پژوهشی و آزمایشی نوآوری‌ها و کمک به تجاری‌سازی دستاوردهای آنها.

- تأمین زیرساخت‌های علم و فناوری در راستای بهبود فضای کسب و کار کشور.

- ایجاد کالا و خدمات با فناوری پیشرفته با تأکید بر راهبرد توسعه صادرات و تلاش برای رهایی صنایع کشور از وابستگی به کشورهای خارجی.

حوزه دانشجویی و فرهنگی

با عنایت به اهمیت نقش اجتماعی دانشجویان در حال و آینده کشور چه از نظر فعل و انفعالات اجتماعی و چه از نظر مدیریت آینده کشور که برعهده این قشر قرار خواهد گرفت، به نظر می‌رسد نقش حوزه «دانشجویی و فرهنگ» یا بهتر بگوییم «فرهنگ دانشجویی» در مقایسه با دیگر حوزه‌ها در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نقشی زیربنایی و پایه‌ای است که متأسفانه با مروری بر گذشته این حوزه، بی‌‌توجهی به آن و تأثر آن از مقولات سیاسی و گاه فراموشی این حوزه مهم به‌طور کامل مشهود است.

اهم کاستی‌های موجود در حوزه دانشجویی و فرهنگی به اختصار در زیر می‌آید:

- عدم تبیین فعالیت‌های دانشجویی در توسعه اجتماعی.

- عدم ارایه راهبردهای اجرایی برای الگوسازی رفتار اجتماعی – فرهنگی دانشجویان در دانشگاه‌ها.

- کم‌توجهی به سلامت روحی – روانی دانشجویان در فعل و انفعالات دانشگاه‌ها.

- بی‌توجهی به زمینه‌های ناهنجاری‌های اجتماعی – فرهنگی در دانشگاه‌ها.

- عدم توجه به نقش‌آفرینی دانشجویان به عنوان هماهنگ‌کننده اصلی در وحدت رویه فرهنگی – اجتماعی دانشگاه‌ها.

- بی‌توجهی یا کم‌توجهی به دانشجویان در راستای ایجاد نشاط اجتماعی.

- عدم نهادینه شدن فرهنگ و روحیه کار گروهی.

- چشمگیر نبودن فعالیت‌هایی مانند فعالیت‌های اجتماعی، فرهنگی، مسابقات ورزشی و علمی، جشنواره‌ها و...

مهم‌ترین برنامه‌ها و پیشنهادها

- ارایه راهبردهای اجرایی گسترش آموزه‌های دینی و ترویج فرهنگ اسلامی برای الگوسازی رفتار اجتماعی و فرهنگی دانشجویان.

- تأسیس مراکز تحقیقاتی «علم و دین» در دانشگاه‌ها و ایجاد انگیزه لازم برای شرکت دانشجویان در این مراکز تحقیقاتی.

- تکریم علم و عالم به عنوان مهم‌ترین مقوله و رکن اساسی دانشگاه اسلامی و توجه ویژه به نکوداشت عالمان و شخصیت‌های علمی کشور.

- تدوین نقش دانشجویان در پویایی و نشاط اجتماعی.

- تبیین نقش دانشگاهیان در ارتقای امنیت پایدار، فراگیر و تضمین‌کننده اهداف و منافع ملی.

- ایجاد امنیت روانی دانشجو در مقولات مختلف و تأمین و حفظ حریم خصوصی دانشجویان در ضمن پشتیبانی آموزشی از آنها.

- توسعه جامعه‌پذیری و مشارکت قانونمند سیاسی و اجتماعی دانشجویان برای ارتقای دانش و بینش سیاسی و اجتماعی.

- حمایت از حقوق و آزادی‌های قانونمند و ساماندهی تشکل‌های دانشجویی.

- قدرشناسی علمی و قانونمند از دانشجویان و تقویت روحیه مسؤولیت‌پذیری و تدوین برنامه‌های ابتکاری و پویا در حوزه‌های فردی و گروهی.

- ایجاد بسترهای لازم برای تبیین روزآمد اصول و ارزش‌های انقلاب اسلامی و تلاش برای گسترش و تفوق اخلاق در روابط علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اجرایی و... در محیط‌های دانشگاهی از طریق تدوین منشور اخلاقی و ارایه راهکارهای اجرایی.

- شناخت نخبگان در زمینه‌های علوم انسانی، فنی و تجربی با تعهد لازم به گفتمان امام (ره) و انقلاب و با دغدغه عدالت‌خواهی و پیشرفت و توسعه کشور.

- تشکیل شورایی متشکل از دانشگاه‌، حوزه علمیه و دفتر و نهاد رهبری برای تقویت ارتباط بین دانشگاه و حوزه برای اسلامی کردن دانشگاه‌ها، برنامه‌ریزی فرهنگی و تحول در ارایه دروس عمومی.

- ایجاد بستر مناسب برای فعالیت‌های فرهنگی و اجرای طرح‌های مهم فرهنگی در دانشگاه‌ها.

- تقویت حضور و مشارکت دانشجویان و استادان در عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی.

- جهت‌دهی تشکل‌های دانشجویی در پایبندی به ارزش‌های اسلامی – انقلابی، دفاع از منافع ملی، دشمن‌ستیزی، قانون‌پذیری و اصول اخلاقی.

حوزه نیروی انسانی و مدیریت اجرایی

مسایل مربوط به این حوزه را باید به دو بخش تقسیم کرد. بخش اول، کارمندان و اعضای غیرهیأت علمی که در دانشگاه‌ها و ستاد وزارت علوم شاغل هستند و بخش دوم، مسایل اجرایی که به کلیت دانشگاه‌ها مربوط می‌شود.

مهم‌ترین برنامه‌ها و پیشنهادها

- دیدار چهره به چهره و شنیدن مسایل دانشگاهیان توسط رییس و معاونان دانشگاه‌ها به صورت فصلی.

- برنامه‌ریزی در راستای رسیدن به استقلال مدیریتی با تکیه بر هیأت‌ امنا با هدف نقش نظارتی و حمایتی وزارتخانه.

- آماده‌سازی بستر برای جذب نخبگان در سامانه تحصیلات تکمیلی و هیأت علمی دانشگاه‌ها.

- انسجام‌بخشی و ایجاد هماهنگی در سیستم مدیریتی دانشگاه‌ها، متشکل از رییس دانشگاه، معاونان وی و رییسان و مدیریت دانشکده‌ها.

- اصلاح وظایف رییسان دانشکده‌ها و توسعه آن از سطح «برنامه‌ریزی و نظارت بر فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی دانشکده» به سطح «ایجاد تسهیلات، برنامه‌ریزی و نظارت بر فعالیت‌های اجتماعی،‌ فرهنگی، سیاسی، صنفی و...» در دانشکده‌ها.

- ایجاد بسترهای مناسب برای تبادل دستاوردهای علمی، فنی و فناوری بین دانشگاه‌های داخلی، درعین حفظ و تقویت فضای رقابتی سالم و گسترش دامنه این مبادلات به دانشگاه‌های خارج در گام‌های بعدی.

- شناسایی و فراخوان نیروهای دارای روحیه کار انقلابی با اشراف کامل بر مقولات علمی، فناوری و پژوهشی.

- برنامه‌ریزی میان‌مدت و درازمدت برای تربیت نیروی انسانی با شناخت دقیق و مؤثر از معارف اسلامی به همراه الزام‌ها و دلالت‌های آن در حوزه رشته تخصصی، آینده‌نگر و با صلاحیت‌های فردی شامل ابعاد عقیدتی و ارزشی، دارای روحیه علمی و پژوهشی، سرآمدی علمی، خلاقیت و ابتکار، متعهد ارزشی و پایبند به اصول انقلاب و گفتمان امام (ره).

- تشکیل ستادهای کاری و جهادی برای مأموریت‌های ویژه موردنظر نظام و رهبر معظم انقلاب اسلامی مانند چشم‌انداز بیست ساله نظام، جنبش نرم‌افزاری و تولید علم، طراحی نقشه جامع علمی، مشارکت مؤثر در مهندسی فرهنگی جامعه، اسلامی شدن علم و دانشگاه‌ و...

- ایجاد فضای سالم کار و تلاش با ترویج فرهنگ عشق و ایثار در جهت تحول انقلابی در علم و فناوری کشور.

- ایجاد تحول در مدیریت و مصرف منابع برای اصلاح الگوی مصرف.

- تلاش برای جذب خیران دانشگاه‌ساز به‌منظور احداث مراکز آموزشی و پژوهشی و احیای سنت وقف برای توسعه و تقویت زیرساخت‌های فیزیکی دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی و فناوری.

حوزه بین‌الملل

اتخاذ راهبرد و خط‌مشی مناسب در تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی از طرف وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌تواند نقش مهم و حیاتی در اعتلای نام میهن اسلامی در جهان داشته باشد. بالابردن سهم تولید علم، عرضه فناوری‌های نو به بازارهای جهانی و برقراری مناسبات و روابط با مراکز علمی و پژوهشی منطقه‌ای و جهانی می‌تواند ما را در ردیف کشورهای صاحب فناوری روز قرار دهد و باعث بالا بردن روحیه خودباوری محققان در عرصه‌های جهانی شود. با عنایت به این مهم می‌توان اهم برنامه‌ها و پیشنهادها را در این حوزه به شرح زیر بیان کرد:

مهم‌ترین برنامه‌ها و پیشنهادها

-توسعه روابط، همکاری‌ها و مبادلات علمی، فرهنگی و هنری اعضای هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز علمی در داخل و خارج از کشور با اولویت کشورهای منطقه و جهان اسلام.

- تبادل استاد و دانشجو، همکاری‌های آموزشی و انجام فعالیت‌های پژوهشی مشترک، برگزاری کارگاه‌های آموزشی مشترک برای تسهیل تبادلات علمی و فرهنگی با کشورهای منطقه و...

- بهره‌گیری از ظرفیت سازمان کنفرانس اسلامی، سازمان همکاری‌های اقتصادی اکو و سازمان‌های مشابه و موافقتنامه‌های دوجانبه و چندجانبه برای تقویت همکاری‌های بین کشورهای همسایه و اسلامی.

- افزایش تعداد رایزنی‌های علمی در خارج از کشور و ارتقای وظایف نمایندگی‌های علمی خارج از کشور از سرپرستی دانشجویان به رایزنی‌های علمی برای انتقال هوشمندانه دستاوردها و تجارب جهانی، افزایش همکاری‌های علمی و فناوری و...

- تقویت و توسعه همکاری‌های دانشگاه‌های کشور با دانشگاه‌های معتبر جهانی به‌ویژه در برگزاری دوره‌های تحصیلات تکمیلی مشترک در رشته‌های اولویت‌دار ملی.

- ایجاد شبکه‌های علمی و پژوهشی بین دانشمندان ایرانی و جهان اسلام برای تبادل دانش و تعامل علمی متناسب با اولویت‌های ملی.

- برنامه‌ریزی برای ایجاد تقویت شبکه‌های دانشجویی بین دانشجویان و اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های کشورهای مسلمان در راستای تقویت همگرایی و انسجام دربین نخبگان مسلمان.

- تقویت همکاری‌های دانشگاهی دوجانبه و چندجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی با اولویت کشورهای همسایه.

- تلاش برای حضور بیشتر دانشگاهیان در ساختارهای بین‌المللی.

- تقویت تعامل علمی و فرهنگی با جهان به‌ویژه حوزه تمدن اسلامی- ایرانی.

- تقویت هویت اسلامی و ایرانی دانشجویان و استادان ایرانی خارج از کشور و حمایت از حقوق آنان و تسهیل مشارکت آنان در توسعه ملی.